Έχουν περάσει σχεδόν δύο μήνες από τότε που συμμετείχα στην λέσχη ανάγνωσης για το έκτο πεζογραφικό βιβλίο της Βίκυς Τσελεπίδου, με τον τίτλο Αγέλη, στα πλαίσια της διοργάνωσης του γκρουπ Διαβάζοντας στο facebook από την Κατερίνα Μαλακατέ που είναι ιδιοκτήτρια του βιβλιοπωλείου Booktalks στο Π. Φάληρο. Από μήνα σε μήνα, οι βιβλιόφιλοι θαμώνες, έχουν την χαρά να συναντηθούν στο φυσικό κατάστημα του βιβλιοπωλείου αλλά και να συμμετάσχουν διαδικτυακά στην εκάστοτε λέσχη μέσω της πλατφόρμας Zoom.Από λέσχη σε λέσχη, πολλά βιβλία ξεχνιούνται ως προς την θεματολογία τους , όμως άλλα εντυπώνονται και δεν μπορούν να ξεχαστούν. Κάτι ανάλογο βίωσα και εγώ με την σειρά μου.Αναφερόμενη στο μυθιστόρημα αγέλη όπου φιλοξενήθηκε στη λέσχη η συγγραφέας (σ.σ Βίκυ Τσελεπίδου) και μας μίλησε για το βιβλίο και τους χαρακτήρες.
Πρωτοτυπώντας, θα το τοποθετούσα στην κατηγορία ψυχογραφήματος περισσότερο μιας και η ιστορία της γυναικοκτονίας που πραγματεύεται δυστυχώς δεν είναι κάτι καινούργιο στην επικαιρότητα, όμως βλέπουμε το κεντρικό χαρακτήρα του θύτη ως μοτίβο συμπεριφοράς να παρελαύνει όχι μόνο στις σελίδες του βιβλίου αλλά και στα κοινωνικά δίκτυα, στις κίτρινες φυλλάδες της δήθεν δημοσιογραφίας, που εμποτίζουν τα δελτία ειδήσεων για λανθασμένες εντυπώσεις συμπεριφοράς στο θύμα. Εκείνο το χρονικό διάστημα της ανάγνωσης, το θύμα των ημερών ήταν η άτυχη Μυρτώ που την εγκατέλειψαν αβοήθητη ανθρώπινης υποστήριξης και ιατρικής βοήθειας στην Κεφαλονιά, να πεθάνει έπειτα από τοξικολογικό κώμα, χρήσης κοκαΐνης από τα υπόλοιπα μέλη μιας σπείρας που δεν ήθελαν να μπλέξουν περαιτέρω και να οδηγηθούν στις αρχές.
Η ιστορία του βιβλίου όμως, αφορά το χρονικό της απώλειας της Λυδίας (που δεν ακούγεται η φωνή της ως μαρτυρία σε σχέση με του δράστη) και σε πολυφωνική διαβάθμιση ψυχολογικών εντυπώσεων αποτυπώνονται οι μαρτυρίες των 6 οικείων προσώπων του γυναικοκτόνου, της κολλητής φίλης Όλγας, της Φαίης, ως πρώην σύντροφος του δράστη που ζήλευε την σχέση του με την λυγερή κοπέλα που σκοτώθηκε, συγκρίνοντας την συμπεριφορά του θύτη ανάμεσα στις δύο, διεκδικώντας το μονοπώλιο, ακόμα και το ενδιαφέρον ως ψήγμα ζήλιας. Άλλοι αφηγητές πλην των δυο προσώπων που αναφερθήκαν, είναι το αφεντικό αλλά και ο συνάδελφος του θύτη μαζί με την κολλητή του Στέλλα που από κοινού, συμπληρώνουν την αγέλη των οικείων του προσώπων, που συνθέτουν αντιφατικά συναισθήματα μέσα από κοινές στιγμές, συνθέτοντας το προφίλ του γυναικοκτόνου.
Kλέβοντας κοινά στοιχεία και χαρακτηριστικά από το προφίλ άλλων θυτών στο κομμάτι της έμφυλης βίας. Μερικά από αυτά είναι ότι εύχονται να πεθάνει ο δράστης , κάποιοι σοκαρισμένοι από την βεβήλωση της σορού του θύματος, τον πενθούν ήδη σαν πεθαμένο, ενώ άλλοι ρίχνουν το φταίξιμο και στη γυναίκα, που είναι προνόμιο του σάπιου συστήματος ενοχοποίησης του θύματος. Αρχής γενομένης των εξωτερικών χαρακτηριστικών της που δεν αναγνωρίζονταν κατά την ταφή της. Οι αφηγητές της ιστορίας, οργίζονται, αμφιταλαντεύονται, αναπτύσσουν αμυντικούς μηχανισμούς για να αντέξουν το βάρος της πράξης του ανθρώπου που γνώριζαν, χτίζοντας υποθέσεις εναλλακτικής δράσης πάνω στα αν.
Από σελίδα σε σελίδα ως αναγνώστης/στρια, βιώνεις όλη την γκάμα των συναισθημάτων, από έκπληξη, λύπη, θυμό, οργή μέχρι και αηδία που προκύπτει καρέ καρέ από τις περιγραφές των αφηγητών, όπως τις εξιστορούν σε μαγνητοσκοπημένο αρχείο για λογαριασμό του δικηγόρου, που έχει αναλάβει την υπόθεση της γυναικοκτονίας. Είναι μια πολυφωνική αφήγηση μεγάλης διάρκειας όπως καταγράφεται χρονικά στο λεπτό της ώρας, που χτίζεται πάνω σε εσωτερικές και εξωτερικές συγκρούσεις, ενοχές, καβγάδες, υποτιθέμενων διαλόγων, κεντημένα σαν αραχνοΰφαντο με την εξαιρετική πένα της συγγραφέως μιας και την συνολική εικόνα δεν μπορούν να την αντέξουν. Να την χωρέσουν μέσα στο ψυχισμό τους. Η αλλοίωση των χαρακτηριστικών του θύματος όπως προκύπτει από την βεβήλωση της σορού του από τον θύτη, δεν είναι κάτι που αντέχεται ούτε ως σκέψη αλλά ούτε ως πραγματικότητα. Μπορεί να οδηγηθείς κατά την ανάγνωση σε ακραίες αντιδράσεις απώθησης του υλικού. Αγοράζοντας το βιβλίο, γνωρίζεις το θέμα του εκ των προτέρων αλλά κλιμακωτά τα συναισθήματα ποικίλλουν.
Θα έρθεις αντιμέτωπος/η, με συγκυρίες, συμπτώσεις, στατιστικές, μοτίβα, διαταραχές αλλά και συμβολισμούς οικείους με την πεζογραφία του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, της Φραγκογιαννούς από την Φόνισσα, που σημαίνει ότι και η ίδια η συγγραφέας ήρθε μοιραία αντιμέτωπη με την φιλοσοφία του θανάτου και της ύπαρξης, μέσα από τα σπάργανα της φύσης κρατώντας όμως και μία συναισθηματική απόσταση, αφήνοντας τον δικό της ψυχισμό έξω από την εξίσωση για να μιλήσουν τα πρόσωπα, κρατώντας ο καθένας το δικό του χαρακτήρα, αποτυπώνοντας κομμάτια της αλήθειας.
Όμως ποια είναι η αλήθεια σε μια έμφυλη διάκριση πραγματικότητας; Σας παραθέτω ένα απόσπασμα από το βιβλίο:
«ο καθείς και η αλήθεια του, πως να το κάνουμε δεν μπορώ να σε φορτώσω εγώ με τη δική μου καταλαβαίνεις τι θέλω να πω; Έχει να κάνει με το ποιος είσαι, με το ποια γλώσσα μιλάει ο καθένας, ποιο νόημα κατασκευάζει η γλώσσα του για την λέξη αλήθεια. Αν καμία γλώσσα δεν μιλιέται από κανέναν, χάνεται η ανάγκη να την γνωρίσεις, να ορίσεις το νόημα της ίδιας της ζωής, η ίδια η ζωή δε σημαίνει τίποτα πια. Στον τοίχο απέναντι, ένα κάδρο, με μία οικογένεια, σχεδόν ακούς τα γέλια τους καθώς παίζουν όλοι μαζί στον κήπο. Λίγο αν το ξύσεις αυτό, βλέπεις τα χαρακτηριστικά, τις γραμμές στα πρόσωπα τους, να αλλοιώνονται, να σκληραίνουν τα χρώματα στον κήπο ένα, ένα να σβήνουν».
Σε αυτό το στάδιο κακοποιητικής σχέσης, που σηματοδοτεί τον κύκλο της έμφυλης βίας, καταγράφονται με γλαφυρότητα και διεισδυτικότητα, η εμμονή του δράστη με τη Λυδία από την πρώτη στιγμή της γνωριμίας τους, οι στιγμές του stalking, η αδυναμία του δράστη να χειριστεί την απόρριψη «όλα τα όχι της στη σειρά τα βίωνε σαν διαδοχικούς θανάτους»–, το love-bombing, η άνευ ορίων κτητικότητα, ο χειρισμός, το gaslighting, η απομόνωση του θύματος από το περιβάλλον του, το πατέρα κέρβερο, τις φίλες της κ.ο.κ .Συμπεριφορές που αναγνωρίζονται κοινωνιολογικά αλλά και στην εγκληματική προσέγγιση σκιαγράφησης του προφίλ ενός γυναικοκτόνου.
Σύμφωνα με την συγγραφέα, στα άτομα με ανθρωποκτόνο συμπεριφορά, υπάρχει μειωμένη φαιά ουσία στις περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την κοινωνική νόηση και την επεξεργασία του συναισθήματος. Λιγότερα κύτταρα, νευρώνες και γλοία, διαφορές στον τροχιακό φλοιό και στους πρόσθιους κροταφικούς λοβούς του εγκεφάλου, ενώ δεν αποκλείεται να συντρέχουν και διάφορες ψυχώσεις ακόμη και οργανικές εγκεφαλικές βλάβες. Σαν να υπάρχει ένα συγκεκριμένο ένζυμο σε ένα γονίδιο το οποίο ρυθμίζει τα επίπεδα των νευροδιαβιβαστών, που εμπλέκονται στον έλεγχο των παρορμήσεων. Η ενεργοποίηση του παραλλαγμένου γονιδίου, εξαρτάται από το τι έχει συμβεί στην παιδική ηλικία κάποιου.
Εν ολίγοις μία ροπή προς το έγκλημα έχει και αντίστοιχες παραμέτρους στον κοινωνικό αντικτυπο. Στην πιο πρόσφατη γενοκτονία στην Καλαμάτα με θύμα την 39χρονη Βασιλική, δεν ήταν λίγη η ρητορική μίσους στα κοινωνικά δίκτυα αλλά και υποστήριξης μελλοντικών, εν δυνάμει θυτών, στο πλευρό του δράστη που έσφαξε τη σύζυγο του με 45 μαχαιριές . Υποστήριξη ενός τέρατος από άντρα αμφιβόλου ηθικής με τραυματικό παρελθόν σε φλέρτ, απορριφθείς από σχέσεις και γενικά οπαδός της φράσης, «ο εχθρός του εχθρού μου, είναι ο καλύτερος φίλος μου».
Εν κατακλείδι η Αγέλη, της Βίκυς Τσελεπίδου, των εκδόσεων Πατάκη, είναι κάτι παραπάνω από ένα συγκλονιστικό μυθιστόρημα όπως ένα εγχειρίδιο πάνω στις ανθρώπινες σχέσεις για αποφυγή κακοτοπιάς στα δίκτυα ενός ατόμου με ναρκισσιστική συμπεριφορά. Στο πέρας της ανάγνωσης, θα έχει αφήσει ένα ανεξίτηλο αποτύπωμα μέσα σου. Δεν θα είσαι πια ο ίδιος άνθρωπος αλλά θα ξέρεις να διαβάζεις καλύτερα τους άλλους.
Κωνσταντίνα
